Mongolia - Architektura stepu
- źródło: Przewodnik turystyczny "Szlak Transsyberyjski", Wydanie I, Kraków 2002
- copyright: © Wydawnictwo Bezdroża
Jurta, a właściwie ger, jest domostwem typowym dla stepów. Nie zawsze miała ona taką formę jak obecnie. Przed powstaniem imperium Czyngis-chana jurty były bardzo skromne i ubogie. Zmieniło się to w okresie mongolskich podbojów. Do koczowniczych posiadłości napływały wtedy liczne bogactwa, bądź to zdobyte jako łupy wojenne, bądź otrzymane jako dobrowolne dary od pokonanych. Właściciele jurt stawali się zasobniejsi, a ich płócienne domy piękniejsze. Elementy drewniane jurty pokrywano licznymi malowidłami o motywach roślinnych i zwierzęcych, podobnie jak płachtę wejściową, która w ówczesnych czasach zastępowała stosowane obecnie drzwi. Także zwiększały się rozmiary jurty. Plano Carpini i Benedykt Polak, franciszkańscy posłowie wysłani w XIII w. z misją na dwór mongolskiego chana, widzieli ponoć jurtę mogącą pomieścić 2000 osób. Używano wtedy takich konstrukcji do organizacji wielkich zjazdów i uroczystości, ale czasem stanowiły one prywatne pałace chanów.
Oprócz zwykłych jurt, które dla przetransportowania w inne miejsce należało najpierw rozłożyć na części, popularne były także w tym okresie jurty stawiane na ruchomych platformach. Ich zaletą było to, że można je było przewozić w całości. Gospodarz jurty zaprzęgał do dyszla kilka wołów, siadał na skraju platformy, a zarazem u progu jurty i prowadził ten nietypowy pojazd na nowe obfitsze pastwiska. Jego żona i córki, korzystając z wygodnego "campera", zajmowały się w tym czasie zwykłymi codziennymi pracami wewnątrz jurty.
Dziś mongolscy nomadzi zmuszeni są podczas przeprowadzek do każdorazowego składania i rozkładania swych płóciennych domów. Robią to zresztą z wielką wprawą - dwóch mężczyzn jest w stanie postawić jurtę w ciągu dwóch godzin.













































